Pruritis Ani nedir?

Pruritis ani hem erkekleri bununla beraber kadınları etkileyen sık görülen tıbbi bir sorundur. Genel camianın %1 ile %5 ‘ini etkisinde bırakır. Erkeklerde kadınlara kıyasla 4:1 oranında daha sık görülür. Daha oldukça 40 ile 60 yaşları içinde görülür. Pruritis ani’nin pek oldukca nedeni vardır ve nedenin iyi anlaşılması tedavinin planı açısından önemlidir. Pruritis aninin medikal tedavisi semptomların giderilmesinde ve yaşam kalitesinin artmasında genellikle etkilidir.


Pruritis Ani nedir?


Pruritis ani latince “kaşıntılı anüs” demektir ve anüs etrafındaki ciltte kaşıntıya yol açan rahatsız edici his gibi tanım edilir. Pruritis ani primer ve sekonder olarak sınıflandırılabilir. Primerde sebep bilinmemektedir, sekonder formunda ise ortaya konulabilen ve çoğu zaman de tedavi edilebilen bir neden vardır.


Ciltte hafif iritasyon kaşıntıya sebep olabilir. Kaşımakla bu alandaki ciltte iritasyon artırılıp daha geniş bir alanda daha kaşıntılı bir vaziyet ortaya çıkabilir. Devamlı kaşımak kaşıma ihtiyacını daha da artıracağından problemi daha da büyütür.


Pruritis Ani’ye ne sebep olur?


Kaşıntı pekçok anorektal hastalıkta ortaya çıkabilir. Hemoroidler, skin tag (ciltte çıkıntı), fekal kirlenme veya dışkı tutamama, anal fistüller (bağırsak ile cilt içinde anormal bağlantı), anal fissürler (anal ciltte çatlak), anal bölgede siğiller muhtemel nedenler arasındadır. Primer pruritis ani’ye sebep olan etkili her vakit iyi anlaşılamaz. Anal kanaldan gelen sekresyonların kaşıntıya sebep olduğuna inanılmaktadır. Anal bölgedeki sinir lifleri tekrarlayan travmalar veya kaşımalar neticesinde kronik olarak aktif bir hal alabilir. İlaçlar şeklinde nedenlere bağlı olarak merkezi sinir sisteminin uyarımına bağlı sinir uyarımına bağlı da kaşıntı olabilir. Bazen de ruhsal nedenlerle kaşıntı meydana gelebilir.


İritasyonun öteki nedenleri arasında terlemeye bağlı anal bölgenin nemli kalması, dışkı ve mukus olabilir. Çalışmalar dışkının o bölgeden hızlıca temizlenmesinin kaşıntıyı azalttığını göstermiştir. Yetersiz hijyenin yanı sıra agresif şekilde uygulanan hijyen de aslen iritasyona niçin olabilir. Sabunlar, kokular ve losyanlar iritasyonun başka sebepleridir. Aşırı hijyenin yanısıra topikal steroid kremlerin kullanılması da cildin doğal direncini kırarak problemi daha da büyütebilir.


Diyet de pruritis anide rol oynayabilir. Kahvenin bu mevzuda en mühim unsur olduğu düşünülmektedir. Kahve tüketimi dinlenme fazında anal basıncı düşürür ve anüsten dışkının dışarıya kaçmasına niçin olabilir. Diğer rol oynayabilen yiyecekler, çay, kola, enerji içecekleri, çikolata, asitli meyveler, domates, baharatlı yiyecekler, bira ve süt ürünleridir.


Enfeksiyöz hastalıklar da pruritis ani’ye sebep olabilir. Bakteriyel cilt enfeksiyonları, mantar enfeksiyonları, kıl kurdu veya uyuz benzer biçimde parazitik enfeksiyonlar ve anal siğiller şeklinde viral enfeksiyonlar bunlara örneklerdir.


Bunların dışında sedef hastalığı, dermatitler, liken hastalıkları gibi hastalıklar da pruritis ani’ye sebep olabilirler. Bowen hastalığı yada meme dışı Paget hastalığı şeklinde lokal kanserler de pruritis ani’nin sebepleri arasındadır.


Ayrıca şeker hastalığı, lösemi, lenfoma, böbrek yetmezliği, karaciğer hastalığı, demir eksikliği anemisi ve hipertiroidizm şeklinde bütün vücudu etkileyen tıbbi durumlara pruritis ani eşlik edebilir.


Bu kadar oldukça etkili olmasına karşın, kaşıntının belli bir nedeni ortaya asla konamayabilir.


Hasta Değerlendirilmesi


Hastadan dikkatli bir öyküyle ne kadar süredir devam ettiği, ne zamanlar olduğu ve birlikte rol alan başka bir bulgusunun olup olmadığı bilgisi alınmalıdır. Dışkının sıklığı, kıvamı, wc alışkanlıkları, dışkı veya mukus kaçırmanın olup olmadığı, perianal rutubet hissi veya dışkının tam olarak boşatılamama hissinin olup olmadığı sorulmalıdır. Ayrıca hijyen uygulamaları ve dışkılama sonrası temizliği hakkındaki da malumat alınmalıdır. Kullandığı ilaçlar ve rejimle ilgili yukarıda bahsedilen olası müessir yiyeceklerin fazla miktarda tüketilip tüketilmediği sorulur.


Doktor anal bölge muayenesini dikkatlice yapar ve yaralar, çatlaklar, kızarıklık, ciltte kalınlaşma şeklinde bulguları not eder. Bu biçimde inspeksiyon haricinde, hekim parmakla anüs ve rektumun alt ucunu da muayene eder. Ayrıca anoskopi denilen bir aletle anal bölgeden içeriyi daha da detaylı muayene edebilir. Gerekli hallerde biyopsi alınabilir ya da ciltten sürüntü alınabilir. Gerekli hallerde vücudun başka bölgeleri de muayene edilebilir.