KALP YETMEZLİĞİ

KALP YETMEZLİĞİ NEDİR?

Kalp, kanın vücut için lüzumlu olduğu kadarki kısmını yeteri kadar pompalayamadığında ya da pompaladığı sadece bunu yaparken normalden daha çok yorulduğu vakit kalp yetmezliği gelişmektedir. Toplumda yüzde 2 oranında görülen kalp yetmezliği, belirti vermeden ilerleyebilen bir sıkıntı olduğundan tehlikeli ve ölümcül olabilmektedir.


KALP YETMEZLİĞİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Kalp yetmezliğinin temel iki emaresi vücutta sıvıbirikmesine bağlı ödem ve soluk darlığıdır. Kalp yetersizliği durumunda en sık; nefes darlığı, halsizlik, erken yorulma, devamlı bitkinlik hissi, performans düşüklüğü, önceden çıkılabilen merdiven sayısına ulaşamamak, enerjisizlik, çarpıntı, göğüs ağrısı, baş dönmesi, bulantı, öksürük ve geceleri idrara çıkma ihtiyacı şeklinde şikayetler görülmektedir. Bunların yanında; ayaklarda ödem, şişlik yaşanır. Yatarken yüksek ya da birden fazla yastık kullanma ihtiyacı hissedilir. Bazen karında sıvı birikebilir. İştahsızlık yapabilir. İlerleyen zamanlarda bağırsakların emilimini de bozmaktadır. İlk başlangıçta ödemden ötürü kg alımı olurken ileri evrelerde sıvının karna dolması sebebiyle iştahsızlıkla birlikte kg kaybı yaşanmaya adım atar.


KALP YETMEZLİĞİ NEDENLERİ NELERDİR?

Kalp yetmezliğinin en büyük risk faktörleri yüksek tansiyon ve damar tıkanmasıdır. Yüksek tansiyon hastalarında kan basıncının yükselmesiyle birlikte kalp yüksek basınca karşı çalışınca zaman içinde bu yükü kaldıramaz hale gelebilir. Damar tıkanıklıklarında ise yeterince kan alamayan kalbin dokusu ve kasılması bozulmaktadır. 


Kalp yetersizliği sebeplerinde en sık karşılaşılan enfarktüs geçirmiş olmak, stent takılmış olmak gibi daha önce geçirilmiş kalp damar hastalıklarıdır. Bu hastalıkların kalbe bıraktığı hasarlı izler kalbin o bölgesini cılız bırakmakta ve kalp yetersizliği görülme riskini artırmaktadır.

Hipertansiyon kalp yetmezliği riskini artırmaktadır. Kan basıncında gerçekleşen azca miktarlardaki artış bile kalp damar hastalıklarına bağlı ölüm riskini artırmaktadır.

Bazı kalp kapak hastalıkları da kalp yetersizliğini tetiklemektedir. Kalp kapaklarındaki darlık veya kaçaklar kalbe fazladan yük anlamına gelir.

Atriyal fibrilasyon yahut sık ekstrasistoller benzer biçimde bazı ritim problemleri uzun süre devam ederse kalp yetmezliğine yol açabilmektedir. 

Aşırı alkol almak ve bağımlılık yapıcı maddeler de kalp yetmezliğine yol açmaktadır. Alkol alımı sınırlandığında bu etki ortadan kalkar ancak bağımlılık yapıcı maddelerin verdiği etkide geri dönüşüm söz konusu olmayabilir. Sigara da yine kalbe olan zararlı etkisiyle kalp yetmezliğinde risk faktörleri arasında sayılmaktadır.

Grip, nezle gibi bazı enfeksiyonlar direk kalp kasını yorarak kalp yetmezliğine yol açabilmektedir.

Kalp yetersizliği genetik olarak da ortaya çıkabilir. Genetik sebeplerle olduğunda daha çok gençlerde karşılaşılmaktadır. Hatta konjenital adı verilen birtakım doğumsal kalp rahatsızlıklarında da kalp yetersizliği görülmektedir. Bazen ise altta yatan herhangi bir sebep olmadan kalp yetersizliği görülebilmektedir.

KALP YETMEZLİĞİ EVRELERİ NELERDİR?

KALP YETMEZLİĞİ DÖRT EVREDEN OLUŞMAKTADIR.  KALP YETMEZLİĞİ DE SON YILLARDA KANSERDEKİ GİBİ EVRELENDİRİLEN HASTALIKLAR ARASINDA YER ALMAKTADIR VEHASTALIĞIN EVRELERİ ŞÖYLE SIRALANMAKTADIR:

Evre A: Yüksek gerilim ve damar tıkanması şeklinde kalp yetmezliği risk faktörleri var ancak kalpte hemen hemen bariz hasar oluşmamıştır.

Evre B: kalp yetmezliği risk faktörleriyle birlikte kalpte hasar da var ancak henüz kalp yetmezliğine bağlı alemet yada yakınma oluşmamıştır (sessiz kalp yetmezliği).

Evre C: Hastanın kalbinde hasarla birlikte kalp yetmezliği emareleri adım atmıştır (klinik kalp yetmezliği).

Evre D: Hastanın kalbinde hasar vardır, kalp yetmezliği belirtileri bulunur ve sıklıkla emareleri kontrol altına almakta zorluk yaşanır (ileri aşama kalp yetmezliği). 

KALP YETMEZLİĞİ TANISI NASIL KONULUR?

Kalp yetmezliği teşhisinde iyi bir fiziki muayene mühim rol oynarken, teknolojideki gelişmeler tanıda yardımcı olmaktadır. Fizik muayenedeki bulgular ve hastadaki şikayetlere bakılırsa elektrokardiyografi, kalp ultrasonu kısaca ekokardiyografi, kalp grafisi, sintigrafi, anjiyografi,  kalp MR’ı ve holter gibi yöntemlerle tanı kolaylıkla konabilmektedir. Son yıllarda kandaki yüksek NT-proBNP seviyesi ile de rahatça teşhis koyulabilmektedir. 


KALP YETMEZLİĞİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Kalp yetersizliği tanısı alan hastalarda tedavinin 3 ayağı bulunmaktadır. Yaşam tarzı değişikliklerinde kalp yetersizliği gelişen hastaların öncelikle evresine bakılmaktadır. Sağlıklı bir insanın günlük alması tavsiye edilen sıvı ve tuz miktarı kalp yetersizliği hastaları için oldukça fazladır. Bu nedenle evresine gore hastalara sıvı ve tuz tüketiminde sınırlamalar getirilir ve ödem açısından kg takibi önerilir. Ayrıca grip aşısı, zatürree aşısı şeklinde aşılarını aksatmamaları gerekir. İlaç tedavileri bu sürecin omurgasını oluşturmaktadır. İlaç tedavisinde çoğu zaman hastaların 3-4 çeşit deva kullanılması gerekebilir. Girişimsel tedavilerde ise hastanın kalp yetersizliği nedeni kalp damar hastalıklarına, ritim sorunlarına yahut kapak sorunlarına bağlı olduğunda öncelikle bu hastalıklar stent şeklinde girişimsel yöntemlerle veya bypass gibi cerrahi yöntemlerle tedavi edilir. Gerekli olduğu hallerde ritim problemini düzelten yada kalbin daha etkili çalışmasını sağlayan piller takılabilir. Belirli evredeki hastalara ise kısa süreli yada uzun soluklu kalp yardımcı aleti sağlayan ‘suni kalp’ şeklinde cihazlar yerleştirilir. Son evrede ise kalp nakline başvurulmaktadır.


Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte bilhassa ileri aşama kalp yetmezliği bulunan hastalarda kalp pili gibi uygulamalar yapılmaktadır. Kalp pilleri doğru hastalarda kullanılırsa, hastalarda gözle görülür derecede başarıya ulaşmış bir düzelme görülmekte ve kalp nakline ihtiyaç kalmamaktadır. Ancak kalp pili için doğru hasta EKG ile belirlenebilmektedir. Doğru hastaya uygulanan kalp pili yardımıyla hastaların ömrü uzamaktadır. 


KALP YETMEZLİĞİYLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR 

Kalp nakli ne vakit gerekir?


Son yıllarda gerek deva gerekse aygıt ve kalp pili teknolojilerindeki gelişmelerle kalp nakli gereksinim duyan hasta sayısı azalmakla beraber bir grup hasta, ilaç ya da kalp pili tedavilerine cevap vermemektedir. İleri aşama kalp yetmezliği olanlarda suni kalp, suni kalp yardımcı cihazları ve kalp nakli devreye girmektedir. Bunların zamanlaması için kalp yetmezliğinde tecrübeli hekimlerin veya merkezlerin takibinde olmak icap eder. Tüm bu uygulamalar devletimizde başarıyla yapılabilmektedir.


Sağlıklı yaşam seçimi ile kalp yetmezliğinden korunmak mümkün mü?

Kişilerin sağlıklı yaşam tarzını benimsemesi ancak kalp yetmezliği değil, kalp yetmezliği risk faktörleri olan kalp damar rahatsızlıkları ve hipertansiyon benzer biçimde sık görülen hastalıkların büyüme riskini de düşürmektedir.


Aşırı tuzlu beslenmek kalp yetmezliğine neden olur mı?

Aşırı tuzlu beslenmek hipertansiyon ve kalp damar rahatsızlıkları riskini artırdığından kalp yetmezliği riskini de artırmaktadır. 


Kalp yetmezliği hastaları araç kullanabilir mi?

Kalp yetmezliği olan hastaların çoğu araç kullanabilir fakat yakın zamanlı ve sık ritim bozukluğu atakları olanlar ile bayılma öyküsü olanlar bu mevzuyu doktorlarına danışmalılar.


Kalp yetmezliği olanlar cinsel aktivitede bulunabilir mi?

Kalp yetmezliği hastalarının bir çok cinsi hayatlarının devamı konusunda endişelidir ancak kontrol altında olmak kaydıyla düzgüsel eşeysel yaşamlarına devam edebilirler.  Bununla birlikte soluk darlığınız belirgin ise veya göğüs ağrınız varsa cinsel aktivitede bulunmamalısınız. İlişki esnasında herhangi bir rahatsızlık, bitkinlik veya soluk darlığı hissederseniz ilişkiye devam etmeden ilkin bir süre dinleniniz. Sertleşme (impotans) yada boşalım şeklinde sorunlar için oldukca etkili tedavi yöntemlerinin olduğunu biliniz. Bu yöntemlerin çoğundan doktorunuzun onayı alınmak kaydıyla faydalanabilirsiniz.