Böbrek taşı nedir?

Böbrek taşı nelerdir?

Böbrek taşı; böbrek kanalları içerisinde oluşan mineral içerikli sert kitlelerdir.

Neden olur?

Bu taşların hangi etkenlerden dolayı oluştuğu ve oluşum mekanizması tam olarak bilinmemektedir. Ancak,

Ailevi yatkınlık,

Doğuştan idrar yolları anomalileri,

Bazı sistemik hastalıklar (Gut, Sistinüri vb) neden olabilir

Nerede ve iyi mi kaynaklanır?

Nerede idrar var ise orada taş olabilir, böbreğin pelvisinde ve böbreğin havuzcuğunda oluşabilir. İdrarda koruyucu olan bazı maddelerin vücut tarafınca noksan üretilmesi taş oluşumuna niçin olur. Sıcak, yüksek rakımlı ve tropikal ülkelerde böbrek taşı daha sık görülür. Güneşin tesiri var, güneşten dolayı vücudun D vitamin sentezi artıyor D Vitamini Sentezi başta kalsiyum olmak üzere bağırsaklarda maddelerin daha fazla emilimine sebep oluyor ve bunların idrarla daha fazla atılımından ötürü kalsiyum taşları oluşuyor.

Toplumda görülme sıklığı nelerdir?

Oldukça sık görülür.

Kadınlarda mı erkeklerde mi daha çok görülür?

Erkeklerde hanımlara oranla 3 kat daha çok görülmektedir.

Hangi sağlık sorunları kişide böbrek taşı oluşumunu hızlandırır?

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları böbrek taşları açısından risk doğurur. Bunun dışında sistinüri şeklinde böbrek hastalıkları, tiroid rahatsızlıkları benzeri metabolizma rahatsızlıkları yada kronik pankreas hastalığı böbrek taşı oluşumuna zemin hazırlayabilir. Bir tür romatizmal hastalık olan gut, vücutta ürik asit oranını arttırır ve ürik asit taşlarının sıklıkla oluşmasına neden olur. Ürik asit taşları, hanımlara oranla erkeklerde daha oldukça görülür. Kronik bağırsak iltihabı da, sık sık böbrek taşı oluşmasına niçin olan hastalıklardan biridir.

Taş oluşum riskini artıran faktörler nedir?

Gün içerisinde yeterince sıvı almamak

Genetik Faktörler

Aile öyküsü ve kişisel hikaye: Ailesinde taş öyküsü olanların taş oluşturma olasılığı yüksektir.

Yaş cinsiyet ve ırk: Böbrek taşı hastalığı sıklıkla 30-50 yaş aralığında görülür

Az hareket veya hareketsizlik

Diyet

Böbrek taşı alemet verir mi? Eğer verirse bu emareler nedir?

Değişik şiddette ağrı

Bulantı / Kusma

İdrarda kan

Sorun başka hastalıklarla karıştırılır mı? Eğer o zaman bunlar hangileridir?

Karın ağrısı yapan diğer hastalıklar aka gelmelidir. Sağ alt kadrandaki taş ağrılarında akut apandisit ne olursa olsun tetkikler yapılarak ekarte edilmelidir.

Böbrek taşı tanısı hangi yollarla konulur?

Böbrek taşının tanısında görüntüleme yöntemleri ve laboratuar tetkikleri kullanılır. Röntgen filminde böbrek taşı varsa çoğu zaman görülür. Bu film çekilirken hasta yatırılır. Fakat bütün taşlar doğrudan röntgen filminde görülmeyebilir. Bütün taşların görüldüğü sistem bilgisayarlı tomografidir.

Böbrek taşı tedavisi diyince akla hangi yöntemler gelir?

Medikal Tedavi: 5 mm’ye kadar olan taşların büyük çoğunluğu verilen ağrı kesici, antispazmodik deva tedavisi ve bolca sıvı alımı ile düşürülebilir. Taşın boyutu büyüdükçe müdahalesiz düşürme olasılığı azalır.

ESWL: Vücut dışından şok dalgaları ile taş kırma

Perkutan Nefrolithotomy (PNL): Böbrek içindeki taş 2 santimetre’den büyük olduğunda veya ESWL ile kırılamadığında uygulanan aktüel bir yöntemdir. Genel anestezi altında bel bölgesinde 1 santimetre’lik kesiden oluşturulan bir yoldan böbreğin içine girilerek taşlar bir tüm halinde yada kırılarak aynı yoldan dışarı çıkartılır. Endoskopik şu demek oluyor ki kapalı bir ameliyat yöntemi olan perkütan nefrolithotomy ameliyatında görüntüler endokamera ile bir tv ekranına büyütülmüş olarak taşınır. Taşlar genelde pnömatik, ultrasonik veya lazer taş kırıcılar ile parçalanırlar.

Üretoroskopi (URS): Üreter kanalı içerisindeki taşlar düşmezse yada ESWL ile kırılamazsa idrar yolundan üreteroskop denilen aletler yardımıyla girilerek tedavi edilebilirler. Üreteroskoplar 2.5-3 mm çapında, uzunlukları boyunca bir çalışma kanalı ve görüntüyü elde eden bir mercek bulunan cihazlardır. Rijid doğrusu sert üreteroskoplar ile dış idrar yolu ve mesane geçilip üreter içerisine girilirek taşlar Holmium lazer yada pnömatik taş kırıcı ile kırılarak tedavi edilir. Bu üreteroskoplar ile alt ve orta üreterdeki taşlar tedavi edilebilirler. Fleksibl doğrusu kıvrılabilen üreteroskoplar ise uçları çeşitli yönlerde ve açılarda döndürülebildiğinden hem üst üreterdeki, bununla birlikte böbrek içinde havuzcuk ve kalis ismi verilen ceplerdeki taşların tedavisinde kullanılırlar. Üretereroskopik taş tedavisi sonrası hastalar aynı gün yada bigün sonra evlerine taburcu edilirler.

Hangi durumlarda ameliyat hangi durumlarda ameliyat dışı yöntemler uygulanır ve bunların başarı oranı nedir?

Artık aktüel yaklaşımda minimum girişimsel olan tedavi metotlarını öngörüyoruz. Taşın yapısı, sayısı, büyüklüğü, bulunmuş olduğu yer tedavi metodu seçiminde rol oynayan en önemli öğelerdir.

Böbrek taşı tedavisi olan hastalarda taş oluşumunu engelleyici önlemler alınmaz ise sorunun tekrarlama riski nelerdir?

Engelleyici önlemler alınmaması ve bir ekip yaşam tarzı değişikliklerine gidilmemesi halinde, böbrek taşlarının çevresel ve genetik faktörler sebebi ile yine etme riski çok yüksektir.

Taş oluşumunu önleyici tedaviden kasıt nelerdir?

Taş oluşumunu önlemek için yaşam tarzı değişiklikleri son aşama mühim bir rol oynar. Hızlı beslenmekten uzak durmak, bol sıvı tüketmek ve egzersize ağırlık vermek benzer biçimde bir ekip önlemler ‘önleyici değişimler’ olarak sayılabilir. Bunların yanında hekim kontrolünde gerçekleştirilecek bazı ilaç tedavileri de laf mevzusu olur. Eşit aralıklı sıhhat kontrolü ile erken tanı önem taşır.

Böbrek taşı olan şahıs ne yapmalıdır?

Bol su tüketmeli, bilhassa yaz aylarında bu daha da önemlidir.

Çay, kahve ve kola benzer biçimde içeceklere mümkün olduğunca kısıtlama getirmeli

Tuz tüketimini kısıtlamalı,

Düzenli egzersiz yada yürüyüş yapmalı,

Ani kilo kayıplarından kaçınmalı,

Böbrek taşının oluşumu engellenebilir mi? Eğer yanıtınız evet ise engellenebilir mi?

Yaşam ve beslenme tarzında birkaç değişim yaparak yeni taş oluşma riski azaltılabilir. Lif içeren besinler ve yararlı tesirleri nedeniyle sebze, meyve tüketmek gerekir. Ancak okzalat bakımından varlıklı olan sebze ve meyvelerden (ıspanak, kakao, çay yaprakları, ceviz, buğday kepeği) sakınmak icap eder. Alınan kalsiyum miktarı, bu yönde önerilerde bulunmak için kuvvetli bir neden olmadıkça sınırlanmalıdır. Bol sıvı tüketimi yapılmalıdır.

Böbrek taşlarıyla alakalı doğru malum yanlışlar nelerdir?

Kalsiyumlu gıdalar, çilek ve kuruyemiş taş yapar: YANLIŞ!

Kişide taş oluşumu genetiktir ve her tür yiyecek taş yapabilir. Önlemi bolca sıvı tüketmekten geçmektedir.

Çok su içmek böbrekleri yorar: YANLIŞ!

Böbreklerin vücuda giren suya göre sıvıyı ayarlama kabiliyetleri fazlaca yüksektir. Bu nedenle fazla sıvı böbreği yormaz.

İnsan tek böbrekle yaşayamaz: YANLIŞ!

Tek böbrekle sorunsuz 100 yıl yaşamak bile mümkündür. Böyle binlerce hasta vardır. Böbreği etkileyecek bir rahatsızlık olmadığı sürece (yüksek gerilim, diyabet, taş, vb.) tek böbrekle yaşamakta sorun yoktur.

Böbrek taşı düşürmede taşın boyutu önemli midir?

Evet önemlidir.

Böbrek taşı iyi mi düşürülür?

5 mm’nin altındaki taşlar kendiliğinden düşebilir. Bol su ve hareket taşların düşmesine destek sunar. Üreter kanallarını genişletici İlaç tedavisi ile taş düşürmek mümkün. 5 mm üzeri taşları da operasyon yolu ile düşürülmektedir.

Hangi boyutta hangi tatbik yapılmalıdır?

6mm üzerindeki taşlar müdahale ile düşürülür. 4-6 mm arasındaki taşların bazılar kendiliğinden bazılarıda müdahale ile düşer. 4 mm altındaki taşlar ise kendiliğinden düşer.

Bitkisel tedavinin böbrek taşı düşürülmesine etkisi nelerdir? Bu konuda uyarılarınız var mı?

Bazı bitkiler böbrekleri çalıştırdığı için taşın düşürülmesinde müessir olurlar. Tabi 4mm’nin altındaki taşlar için geçerli. Önerim ise, doktorlarına danışmadan böyle bir durum yapmamaları. Her nebat faydalı olmaya anımsar aksine zararı bile dokunur.

Limon tüketmenin böbrek taşı düşürülmesine faydası var mıdır?

Araştırmalarda limon suyunun birtakım taşların meydana gelmesini engellediği tespit edilmiştir. Limonatadaki sitrat böbrek taşına karşı etkili olmaktadır. Bu nedenle sıvı gereksiniminin bir kısmı limonata gibi alınabilir.

Böbrek kumu ile böbrek taşı içinde ne ayrım vardır?

Arasında bir ayrım yoktur.

Müdahalelerdeki olası riskler nedir?

Risksiz ameliyat diye bir şey yoktur. Açık ve kapalı böbrek taşı ameliyatlarının riskleri birbiri ile aynıdır. Kanama en sık rastlanan komplikasyondur. Yapılan çalışmalarda kan vermeyi gerektirecek kadar kanama olma ihtimali %1 ile %10 arasında bulunmuştur. Her ameliyatta olduğu gibi bu ameliyatta da enfeksiyon ihtimali vardır. Bu riski en aza indirmek için ameliyat öncesinde idrarda mikrop varlığını araştırmak ve ameliyat esnasında önleyici (profilaktik) antibiyotik adım atmak icap eder. Çok nadir olarak bu ameliyat esnasında böbreğe giriş işlemi röntgen cihazı ile “kör” olarak yapıldığı için barsak ve muhit organ yaralanması görülebilir. Özellikle oldukça sıska hastalarda bu risk daha fazladır.

Böbrek taşı tedavisinde son yenilikler hangileridir, bunlar hasta ve doktora ne benzer biçimde avantajlar getirir?

Hem tanı bununla birlikte tedavi şekillerinde yenilikler devam etmektedir. Bu mevzuda en büyük katkı tıbbi mühendislik gelişmelerinin tıbbi uygulamalara güvenidir. Örneğin E.S.W.L, PNL, URS şeklinde önceki bölümlerde anlattıklarımız son yılların yenilikleridir.