Bebek ve çocuklarda skrotal ağrı

Bebek ve çocuklarda ani başlangıçlı skrotal ağrı

 

 

Bebeklerde ve çocuklarda bir veya her iki testiste ani başlayan kızarıklık, şişlik ve ağrı acil durum olarak kabul edilmeli ve bekletilmeden Çocuk Cerrahisi veya Çocuk Urolojisi uzmanına başvurulmalıdır.

 

Ani başlangıçlı skrotal ağrının nedenleri.

En sık aşağıdaki durumlar akut skrotal ağrıya neden olurlar:

  Testis torsiyonu (testisin kendi etrafında dönmesi ve damarlarının tıkanması)

  Apendiks testis torsiyonu (testis ekinin dönmesi)

  Orşit (testis iltihabı)

  Epididimit (testisin üzerinde yerleşen sperm kanallarının iltihabı)

  Apendiks epididim torsiyonu (epididim ekinin dönmesi)

  Testis travması (kanamaya, testis ezilmesine, yırtılmasına ve torsiyona neden olabilir)

 

Aşağıdaki hastalıklar da daha nadir olsa da akut skrotal ağrıya neden olabilirler:

  İdiopatik skrotal ödem (nedeni belli olmayan skrotal şişlik)

  Kabakulak orşiti (kabakulak enfeksiyonu sonrası testis iltihabı)

  Varikosel (testis toplar damarlarının genişlemesi)

  Boğulmuş kasık fıtığı (skrotuma kadar ilerleyen sıkışmış kasık fıtığı)

  Skrotal yağ nekrozu (çok kilolu çocuklarda soğuğa maruziyet sonrası olabilir)

 

Bu durum niye acildir?

            Bebek ve çocuklarda skrotumda (testis kesesi) birden bir başlayan ağrı, şişlik, kızarıklık durumlarına birden çok durum neden olabilir. Bu nedenler arasında testis dokusunun ölmesine ve organ kaybına neden olan testis torsiyonu da bulunmaktadır. Bu hastalıkların semptomları bir birine benzediği için bir birinden ayırt edilmesi mümkün olmaz. Bu nedenle de benzer şikayetleri olan çocukların gece – gündüz demeden, ağrısını geçirmeye çalışmadan doktora getirilip, tehşis ve tedavi edilmeleri gerekmektedir.

 

Hangi yaş çocuklarda sık görülür?

            Bu hastalıklar her hangi bir yaşta görülse de, bazı yaş gruplarında daha sıktır. Testis torsiyonu en sık ergenlik döneminde ve yenidoğan döneminde görülür. Yenidoğan döneminde görülenlerin bir kısmı doğumdan önce anne karnındayken gelişir ve testis kaybıyla sonuçlanır. En sık bu yaş gruplarında görülse de, benzer şikayeti olan diğer yaş çocuklarda da ilk akla gelen patoloji olmalıdır.

            Epididimit en sık bir yaş civarında ve 12 – 15 yaş arası dönemde sık görülür. Akut epididimit akut skrotumun en sık nedenidir.

            Apendiks testis torsiyonu tüm yaş aralıklarında görülebilir.

           

Hangi belirtileri olur?

            Bebeklerde ani başlayan huzursuzluk, hiç bir şekilde sakinleşmeme testis torsiyonunun belirtisi olabilir. Mutlaka çocuğun bezi açılarak testisleri de okntrol edilmelidir. Bir veya her iki testiste ağrılı şişlik ve kızarıklık görülürse doktora başvurulması gerekebilir (ağrısız şişliğe nedne olan hidroselle karıştırılmamalı). Daha büyük çocuklarda kasıklarda veya skrotumda başlayan ağrı, kızarıklık ve şişlikle kendini belli eder. Bazen kendiliğinden gelişse de, bazen travma sonrası da görülebilir.

 

Nasıl tanı koyulur?

            Testis torsiyonu ve diğer akut skrotal ağrı nedenlerinin tanısı fizik muayene ve doppler ultrasonografisiyle koyulur.

            Çocuklarda akut skrotal ağrının en sık nedeni epididimit olsa da, en acil olanı testis torsiyonudur. Bu nedenle de öncelikle torsiyonun tehşisi veya dışlanması gerekmektedir.

            Fizik muayene zamanı ağrının yeri, testisin duruşu, 'mavi nokta' gibi belirtiler ön tanıda yardımcı olsa da, nihai tanı için doppler ultrasonografisi mutlaktır. Fakat bazı durumlarda ultrasonografi sonucu da yanıltıcı olabilir. Bu nedenle de, Çocuk Cerrahı veya Çocuk Uroloğunun vereceği karar önem arzetmektedir.

 

Nasıl tedavi edilir?

            Testis torsiyonunun tedavisi acil cerrahi ameliyatdır. Tanı koyulduktan sonra diğer tetkik sonuçları beklenmeden çocuk ameliyata alınır.

            Ameliyat sırasında torsiyona uğramış testisin üzeri açılarak testis normal haline geri döndürülür (detorsiyon). Bu ameliyat sırasında karşı testisin gelecekte dönmesini engellemek amaçlı karşı testis de dikişle tesis kesesine sabitlenir (fiksasyon).

            Çocukta tam testis torsiyonu (360 derece ve üzeri) gelişmişse, ilk 4 saat içinde mudahele edilmesi gerekmektedir. Bu süreden sonra testis dokusunda kanlanma olmadığı için nekroz başlar (testis dokusu ölür). Torsiyon tam değilse (360 dereceden az) testis daha uzun süre canlılığını koruyabilir. Çoğunlukla torsiyon sonrası çok fazla zaman geçmemişse müdahele sonrası testis tekrar kanlanmaya başlar. Gecikmiş vakalarda testis kanlanması tamamen kaybolmuş ve düzeltme sonrası da yerine gelmiyorsa, orşiektomi – testisin çıkarılması gerekebilir.

 

Ameliyat sonrası takip

            Testis torsiyonu nedeniyle ameliyat edilen çocuklar ameliyat sonrası testis fonksiyonları, çocuk sahibi olabilme (fertilite), hormonal değerlendirme ve kanser açısından takip edilmelidirler. Tek taraflı testis torsiyonu geçirenlerde ileri dönem takiplerde %35 – 40'ında fertilite sorunlarının ortaya çıktığı, fakat bunun çocuk sahibi olmaya engel olacağı kadar sorun yaratmadığı görülmüştür. Erken ameliyat olanlarda (13 saatdan daha kısa sürede) ciddi anlamda fertilite sorunları yaşanmazken, geç ameliyat olanlarda (70 saat ve sonrasında) ciddi sorunlar görülebilir.

            Hormonal testler, diğerlerine nazaran yüksek hormon seviyelerini gösterse de, genel olarak ciddi hormonal bozukluk görülmez.

            Testis torsiyonu geçirenlerde ileri dönemde düşük de olsa testis tümörü gelişme riski vardır ve bu risk genel topluma nazaran 3 kat daha fazladır.

 

 

                                                                                               Op. Dr. Anar GURBANOV