Bayılma (Senkop)

Neden Bayılırız?


Bayılma anında şuur kaybı olduğundan olup biteni hatırlayamaz, duruş kaybı olduğundan düşeriz. Senkop bir emaredir  ne olursa olsun altta yatan bir niçin vardır. Senkop, kalbe bağlı yada kalp dışı nedenlerden oluşur.


Kardiyak (kalbe) bağlı senkop nedenleri nelerdir?


Kardiyak senkop(bayılma), kalp debisindeki(atım kütlesi) ani düşüşe bağlı olarak gelişen yetersiz beyin kan akımına bağlı geçici şuur kaybı olarak tanımlanır. 


Aritmiler, kalp bloğu, düşük gerilim, kalp kapak hastalıkları, kardiyak iskemi kalbe bağlı senkop nedenleri olabilir. Çok süratli yada yavaş aritmiler hafifçe baş dönmesinden baygınlığa kadar şuur değişikliği yapabilir. Geçici tam kalp bloğu, kalp duraklaması, ciddi taşikardiler, baygınlığa yol açabilir. Ön alemet olmadan ani şuur kaybı olur ve ritm düzelince kişi hemen normale basar. Ana atardamar aortun darlığı  yada kalp kası hastalıklarında eforla gelen şuur kaybı olabilir.


Kalp boşluğu içerisindeki tümör veya pıhtı tarafından kalp kapağının geçici tıkanması, hastanın pozisyonuna bağlı olarak senkopa neden olabilen ender bir durumdur.

Atak sırasında faydalanma, ani bayılıp düşme ile olan daha ciddi bir durumu gösterir. Kardiyak ritm bozukluğuyla gelişen senkopta, kısa süreli kasılma gözlenebilir.

Kardiyojenik şokta da senkop olabilir. Bu durumda hasta idrar kaçırabilir.



Kalbe bağlı olmayan  senkop nedenleri  de var mıdır?


Senkop vakalarının çoğu kalbe bağlı olamayan nedenlerle görülür.  Bu çoğunlukla  görülen tipteki bayılmaya vazovagal senkop denir. Nabız ve tansiyonda ani ve hzılı düşme sebebiyle gelişir. Çoğunlukla, sıcak bir odada, ağır bir yiyecek gibi uyarıcı faktörler vardır. Bulantı, terleme, esneme, zaman zaman görme ve duyma bozukluğu benzer biçimde ön emareler olur. Atak hemen sonra hasta nefes, terli olabilir ve kalp hızı yavaştır. 


Öte taraftan boyundaki şah damarının derhal yakınındaki reseptörlerin aşırı hassasiyeti de nabzı yavaşlatıp baygınlığa yol açabilir. Traş esnasında, sıkı kravat takıldığında, baş aşırı çevrildiğinde gelişebilir. Sık rastlanan bir vaziyet değildir.


Çoğu düzgüsel hastada süratli pozisyon değişikliğine bağlı geçici baş dönmesi olabilir. Yaşlılarda daha çok görülür. Postüral hipotansiyon, hasta uzanmışken ve genelde yatar yada oturur pozisyondan ani kalkışlarda gerçekleşen bayılma yada baş dönmesinin sık nedenlerindendir. Buna da sebep çoğunlukla periferik nöropati, otonom fonksiyon bozukluğu, sıvı kaybı yada deva yan etkisidir.


Nörolojik şoka bağlı olarakda  senkop gelişebilir bu tip bayılmalarda bilinç derhal açılmaz, uykulu hal devam eder.


Bazen de altta  yatan akciğer hastalığına bağlı güçlü öksürük nöbetleri senkopa yol açabilir.