Baş Ağrısı Migren

Baş Ağrısı

Baş ağrıları toplumda ne sıklıkta görülmektedir?

Baş ağrısı toplumda en sık görülen şikâyetlerin önderlik yapar. Baş ağrısı şikâyeti olanların oranı toplumda yüzde 90’lara ulaşır. Tüm baş ağrılarının yüzde 90’ını ise migren ve tansiyon tipi baş ağrıları oluşturur.


Baş ağrılarının kaç tipi var?

Uluslararası Baş ağrısı Derneği baş ağrılarını 14 ana öbek ve yüzlerce alt grup olarak sınıflandırmıştır. Doğrudan doğruya baş ağrısı tablosuyla ortaya çıkan, başka bir hastalıkla ilişkisi olmayan baş ağrıları primer baş ağrılarıdır. Bunlar migren, gerilim tipi ve küme baş ağrılarıdır. Sekonder baş ağrıları ise yüzde 10 oranında görülen, sebebi belli bir hastalığa bağlı olarak, beyin damar hastalıkları, sinir sistemi rahatsızlıkları, beyin tümörleri, göz rahatsızlıkları, sinüzit, menenjit benzer biçimde hastalıkların seyri esnasında ortaya çıkan baş ağrılarıdır.


Migrenin özellikleri nelerdir?

    • Genelde ağrı başın tek tarafındadır

    • Ağrı zonklayıcı özellikte, orta veya şiddetlidir

    • Bulantı, kusma olur

    • Krizler (saldırı) halinde gelir

    • Ağrı 4 ila 72 saat süre gelir

    • Ağrı başlangıcında görme bozuklukları olur (auralı tipinde)

    • Baş hareketleri ve fiziksel aktiviteyle ağrı artar

    • Işıktan ve sesten rahatsız olma

Migrenin kaç tipi vardır?

Genel olarak iki gruba ayrılır. ‘Aura’lı dediğimiz ön belirtili migren ve aurasız migren. Migrenlerin yalnızca yüzde 10’u auralıdır.


Migrenin aurası nelerdir?

Aura, ön belirtili migrende rastlanan şikayetlerdir. Bu belirtilerin bir çok görmeyle ilgilidir. Hasta, parlak ışıklar, zig zag çizgiler gördüğünü yahut görmenin bulanıklaştığını, bir alanda yada bir bölgede görme kaybı olduğunu söyler. Ayrıca kolda, bacakta uyuşma, baş dönmesi, konuşmayla ilgili bozukluklar da görülür. 20–30 dakika devam eder ve ardından ağrı başlar.


Migrenin sebebi biliniyor mu?

Çevresel faktörler, genetik olarak yatkın kişilerde, beyinde bir aktivasyon yaratırlar. Bu aktivasyon, beyin damarlarında genişleme yapar ve kimyasal maddeler açığa menfaat. Bunlar sinirleri uyararak ağrıya neden olurlar.


Migrende kalıtımın tesiri var mı?

Migrenlilerin yakın akrabalarında migren olma olasılığı yüksektir. Genetik bozukluk migrenin ancak birtakım hususi tiplerinde gösterilebilmiştir.


Migren çocukluklarda da görülür mü?

Tüm migrenlilerin yüzde 10 – 15 kadarında rahatsızlık, çocukluk çağında başlar. Migrenin çocukluk çağlarında görülme payı ise yüzde 3 – 5 kadardır. Bu sayı ergenlikten sonra yüzde 10’ların üzerine menfaat. Uyku düzensizliği, uyuma güçlüğü, nedensiz kusmaları, alerjisi, otomobil tutması olan çocuklarda ileride migren gelişme olasılığı daha fazladır.


Migreni tetikleyen faktörler nedir?

    • Yükseklik değişiklikleri

    • Hava kirliliği, sigara dumanı

    • Parlak fer veya titreyen ışık

    • Yüksek ve sürekli gürültü

    • Parfüm kokusu, güçlü diğer kokular ve kimyasal maddeler

    • Hava durumundaki değişiklikler (basınç, sıcaklık ve rutubet değişikliği, lodos)

    • Mevsimsel değişiklikler (sonbahar ve ilkbahar en kötü zamanlar)

    • Açlık, öğün atlama

    • Çok yahut azca uyuma, uyku düzenindeki bozukluklar

    • Uçak yolculukları

    • Doğum test hapları

    • Kadınlarda hormonal değişiklikler (tane dönemi)

    • Bazı yemek ve içecekler (çikolata, kabuklu kuruyemiş, kırmızı şarap vb)

Migreni tetikleyen faktörler içinde pek oldukça gıda görevli tutulmaktadır. Ancak, her hastada migren ağrısını arttıran yemek farklı olabilir. Önemli olan bireyin ağrısını tetikleyen maddeyi kendisinin bulup, keşfetmesidir.


Migren kadınlarda niçin daha çok?

Bu, kadınların hormonal düzeniyle alakalı bir durumdur. Menopozdaki hanımda migren krizleri seyrekleşir. Hamilelikte de 3 ile 9’uncu aylar içinde migren krizleri azalır.


Gerilim tipi baş ağrısını migrenden nasıl ayırt edebiliriz?

    • Gerilim tipi baş ağrısı çokluk stresten kaynaklanır

    • Tüm başı tutar, tepede etkilidir. Başın peşinden öne yayılma gösterir

    • Çok nadir tek taraflı olabilir

    • Bulantı olabilir fakat kusma görülmez

    • Bir hafta - 15 gün ağrıyla (hafif) geçer

    • Ağrı kriz benzer biçimde olmaz

    • Ağrı başlamadan ilkin görme bozuklukları olmaz

    • Hareket etme ağrıyı artırma

Migrende tedavi iyi mi olmalıdır?

Tedavideki hedef, tetik çekici faktörleri azaltmak, sinir sistemindeki hassasiyeti ve ağrı esnasında ortaya çıkan damar ve damar çevresindeki vakaları baskılamaktır. Temel tedavi, koruyucu ve hücum tedavisi olmak üzere ikiye ayrılır. Eğer hastanın ağrıları ayda bir iki kere görülüyorsa sadece hücum sırasında tedavi önerilir.


Atak-ağrı tedavisi nasıl yapılır?

Ağrı tedavisinde rahat ağrı kesiciler, steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar, ergotaminli ilaçlar ve triptanlar kullanılır. Ağrı kesici ve Ergotaminli ilaçlar sık kullanıldığı takdirde ağrıyı sürekli yapar ve bazen daha ciddi yan etkilere yol açabilirler.

Atak sırasındaki bulantı ve kusma için de anti emetik grubu ilaçlar verilir. Ağrı kesiciler atağın başlangıcında alınmalıdır. Emilimi hızlandırmak için de bulantıyı önleyici ilacın ağrı kesiciden ilkin katılımı gerekir.


Koruyucu-önleyici tedavi iyi mi yapılır?

Bir ay içinde saldırı sayısı üçü, dördü geçiyorsa o zaman sadece atak esnasında değil, migren atağını önlemeye yönelik ilaçları da kullanmak icap eder. Kişi ayda, yahut 6 ayda bir kez migren krizi geçiriyorsa uygulanmaz. Koruyucu tedavide ilaçlar her gün alınır. Bu amaçla kalp ilaçları, depresyon ilaçları, epilepsi ilaçları kullanılmaktadır. Ağrı kesicilerin hergün katılımı sakıncalıdır.


İlaç haricinde tedavi alternatifleri var mı?

Gerilim tipi baş ağrısında biofeedback (geri iletim - gevşeme eğitimi), migrende akupunktur, kronik ağrılarda doku masajı, Riboflavin, magnezyum, ‘fever few’ bitkisi içeren ilaçlar alternatif tedaviler olarak kullanılmakta ve birtakım hastalarda faydalı olmaktadır.


Botox tedavisi migrende yararlı mı?

Son yıllarda baş ağrısı tedavisinde de kullanılmaya başlanan bu ilaç, sık gelen ve kronik ağrılarda bir tedavi alternatifi olmakla birlikte oldukca pahalı olması nedeniyle pratikte kullanılan ve öncelikli bir tedavi değildir.

Sürekli baş ağrıları niçin olur?

Sürekli ağrılarda sekonder bir niçin olup olmadığı araştırılmalıdır. Daha önce periyodik gelen ağrıları olan hastalarda ağrılar süreklilik kazanmışsa hastanın oldukca sayıda ağrı kesici ilaç kullanmış olması, ya da altta psikolojik nedenlerin var olabileceği olasılığı düşünülmelidir.


Ağrı kesiciler devamlı kullanıldıklarında bağımlılık yapar mı?

Morfin türevi olmayan ağrı kesiciler devamlı kullanıldıklarında temel olarak bağımlılık yapmaz, sadece deva kötü kullanımına bağlı baş ağrısı dediğimiz yeni bir ağrı türü de eklendiği için hastalar bu şekilde hissedebilirler. Bu durumda hastanın ne olursa olsun bir hekime başvurarak ağrı kesiciler dışında bir tedavi için yardım alması gereklidir.


İleri yaşlarda görülen baş ağrılarının nedenleri nedir?

İleri yaşlarda süregelen baş ağrılarında en önce altta yatan bir niçin olup olmadığı araştırılmalıdır. Migren yaşla birlikte azalma yayınlayan bir hastalıktır. %2 oranında İleri yaşlarda başlayabilir. Özellikle ileri yaşta süregelen ve baş ağrısı sebebi olan iki rahatsızlık temporal arterit (özel bir damar iltihabına bağlı baş ağrısı) ve hipnik (gece gelen) baş ağrılarıdır. Bu nedenle 50 yaş üstündeki bir hastada yeni ortaya çıkan baş ağrıları varsa mutlaka doktora danışılmalıdır.


Başı ağrıyan hasta ne zaman ne olursa olsun doktora başvurmalı?

Ağrı sürekli ve artan şiddette ise

    • İlk kez ağrıyla tanışan ferdin yaşı 10’un altında, 50’nin üstündeyse,

    • Daha ilkin mevcut olan ağrının sertliği, şekli değiştiyse, tedaviye cevap vermiyorsa,

    • Baş ağrısı şimdiye kadar hayatında karşılaşmış olduğu en şiddetli ağrıysa ve ağrı bir fiziksel aktivite sırasında (ağır bir yük kaldırmak, cinsel ilişki) ortaya çıkmış ve şiddetini arttırmışsa mutlaka doktora gitmek icap eder.