Bağırsak Gazı

Bağırsak Gazı

İnsanın hazım sisteminde oluşan gaz miktarı kişiden kişiye ve gıdalara göre değişmiş olur. Bu nedenle “normal” gaz tanımı da zordur. Her kişinin sindirim kanalında gaz (bağırsak gazı) kaynaklanır ama gazı çıkartmak utandırıcı ve rahatsız edici olabilir.

Aşırı Gaz problemi olanlara aşağıdaki sorular sorulur;

    • Yemeğinizi süratli veya stres arasında mi yersiniz?

    • Kuru fasulye, lahana ve muz benzer biçimde gaz üreten besinleri aşırı tüketir misiniz?

    • Sigara, puro içer misiniz?

    • Gevşek takma dişiniz var mı?

Eğer bu sorulardan birine cevabınız evet ise Aşırı Gaz problemi ile mücadele etmeniz icap eder.

Aslında herkes oksijen, nitrojen, hidrojen, karbon dioksit ve metan karışımından oluşan gazı günde en az 12 kere yada daha çok çıkarmaktadır. Ancak bazı insanlar, çoğu vakit aşırı gazdan yakınmaktadır. Bazı durumlarda, çıkaramadığınız gaz, veya irritabl bağırsak sendromuna (İBS), laktoza karşı aşırı duyarlılığa, çölyak hastalığına yada mide üşütmesine (gastroenterit) bağlı gaz kuvvetli ve aralıklı bir ağrıya neden olabilmektedir.

Bağırsak gazı oluşumuna engel olamayız ancak, bir kaç basit önlemle ürettiğiniz gazı böylelikle de rahatsızlığınızı ve utancınızı azaltabilirsiniz.

İnsanların çoğunda, aşırı gaz ve gaz ağrısına ait keşif ve emareler çok belirgindir. Bunlar;

    • Karında şişkinlik (Distansiyon)

    • Geğirme yada yellenme gibi, istemli yahut gayri ihtiyari gaz çıkarma

    • Karında keskin batıcı ağrı yahut kramplar. Bu ağrılar karnınızın herhangi bir yerinde olabilir ve bölgeleri süratle değişebilir. Midenizde “düğümlenme” hissi görülebilir.

Bağırsak Gazının Nedenleri

Mide bağırsak kanalındaki gaz iki kaynak ile doğar. Biri yutulan hava diğeri ise bağırsakta bulunan zararsız mikroorganizmaların gıda artıklarından oluşturduğu gazdır.

Hava yutulması (Aerofaji) midedeki gazın en önemli nedenidir. Herkes yemek yerken yada su içerken az oranda hava yutar. Fakat hızlı yemek yemek, yemek yerken konuşmak, sakız çiğnemek, sigara içmek ve gevşek takma diş kullanmak yutulan hava miktarını arttırır.

Geğirme ile yutulan havanın büyük bir bölümü mideden ağız yolu ile çıkar, geri kalan gaz ince bağırsaklara geçer, bir bölümü ince bağırsaklarda emilir,geri kalanı kalın bağırsağa geçer ve makattan vücudu terk eder.

Kalın bağırsakta bulunan zararsız mikroorganizmalar gıda artıklarından gaz üretir. Bu mikroorganizmalar, mide bağırsak kanalının daha yukarı kısımlarında sindirilemeyen karmaşık karbonhidratları (şeker, nişasta, lif), selülozu sindirebilir. Bu sırada gaz açığa menfaat. Herkesin kalın bağırsağında belli oranda zararsız mikroorganizma vardır.

Mide üşütmesi yada gıda zehirlenmesinde olduğu şeklinde bazı akut hastalıklarda, aşırı gaz meydana gelebilir. Divertikülit, İritabıl bağırsak sendromu yada ülseratif kolit veya Crohn hastalığı gibi enflamatuar bağırsak hastalığının olduğu daha ciddi kronik durumlardaki bir kaç emareden biri de gaz olabilmektedir.

Antibiyotik kullanımı, bağırsaklarınızdaki düzgüsel bakteri florasını bozduğundan gaz oluşumunda bir rol oynayabilir. Laksatiflerin aşırı kullanımı veya kabızlık yapıcı ilaçlar da soruna katkıda bulunabilir.

Gaz ve şişkinlik, esasen sütlü besinleri yedikten sonrasında meydana geliyorsa, vücudunuz süt ürünlerindeki şekeri (laktoz) yakamamaktadır. İnsanların çoğu, 6 yaşından sonrasında laktozu yeteri kadar işleyememektedir ve birtakım yeni doğan bebeklerde bile laktoza karşı aşırı duyarlılık laf konusudur. Özellikle, buğdayda ve birtakım öteki hububatlarda bulunan glutende olduğu şeklinde diğer gıdalara aşırı hassasiyet da gaz, diyare ve hatta kilo yitirilmesine da neden olabilir.

Bağırsak gazına ya da kabızlık yada ishale niçin olan her şey gaz sancılarına da niçin olabilir. Keskin ve batıcı olarak hissedilen bu ağrılar genellikle, bağırsaklarınızda gaz biriktiği ve bu tarz şeyleri dışarı çıkaramadığınız zaman kaynaklanmaktadır. Gaz ağrıları çoğu zaman şiddetli olup kısa sürelidir. Gaz ortadan kalktığında, ağrınız da çoğu zaman kaybolur.

Aşırı Gaz Üreten Yiyecekler

Karbonhidrat içeren gıdalar gazın oluşumundan sorumludur. Yağlar ve protein gaz oluşumuna niçin olamaz fakat kokusunu etkileyebilir.

Şekerler

Gaz üretimine neden olan şekerler rafinoz, laktoz, fruktoz ve sorbitoldür.

Rafinoz

Fasülyede fazla miktarda bulunurken lahana, Brüksel lahanası, brokoli, kuşkonmaz, diğer sebzeler ve hububatta az miktarlarda bulunur.

Laktoz

Laktoz sütte bulunan organik şekerdir. Aynı zamanda süt ürünlerinde de bulunur. (Süt, peynir, krema, dondurma vs)

Fruktoz

Soğan, enginar, armut ve buğday da bulunur. Fruktoz aynı zamanda bazı içeceklerde ve meyve sularında tatlandırıcı olarak kullanılır.

Sorbitol

Doğal olarak meyvelerde bulunur. Elma, armut, erik, şeftalide sorbitol vardır. Sorbitol bununla birlikte suni tatlanmdırıcı olarak yemeklerde, sakız ve şekerlerde bulunur.

Nişastalar

Patates, mısır, sehriye ve buğday kalın bağırsakta gaz üretimine niçin olur. Nişastalar arasında pirinç gaz üretilmesine neden olmaz.

Lifler (Posalı besinler - Fiber)

Çoğu gıda, çözünebilen ve çözünmeyen lif içerir. Çözünebilen liflerin sindirimi kalınca bağırsakta olur ve gaz üretirler. Fasulye, kuru bezelye, soya fasulyesi, mercimek, yulaf kepeği, çoğu meyve çözünebilir lif içerirler. Çözünmeyen lifler, kalın bağırsakta sindirilmeden dışkı ile atılırlar. Bu nedenle gaz üretimi oldukca azca olur.

Aşırı Gaz Tedavisi

Geğirme, Şişkinlik Hissini ve Aşırı gaz çıkarmayı azaltmak için;

    • Gıda günlüğü tutulur. Kişiyi hangi gıdalar etkiliyorsa onu belirlemeye çalışılmalıdır.

    • Kişi geğirmek için kendini zorlamamalıdır.

    • Hava meydana getiren yiyeceklerin alımı azaltılmalıdır. Fırınlanmış gıdalar, ince çekilmiş kremalar, sülfe ve karbonhidratlı yiyeceklerden kaçınılmalıdır.

    • Sigara içme, sakız çiğneme, şeker emme, içecekleri kamış kullanarak içme yada dar ağızlı şişelerden içme uygulamalarından kaçınılmalıdır.

    • Her öğünlerde eşit oranlarda yiyecek yenilmelidir.

    • Hızlı yemek yemekten kaçınılmalıdır.

    • Gevşek takma dişler düzeltilmelidir.

    • Yemekten derhal sonrasında yatılmamalıdır.

    • Yağdan zengin gıdalar, kızartmalar, krema ve soslu yiyecekler ve hamur harcı işlerinden kaçınılmalıdır. (Yağ kısıtlaması ile hazım sistemi üstüne düşen yük azalır ve üretilen gaz miktarı da azalır)

    • Kabızlık sorunu yok ise gaz ve şişkinliğe niçin olan lifli gıdalardan kaçınılmalıdır.

    • Düzenli fizyolojik egzersiz yapılmalıdır.

    • Kişi kendini kötü hissettiren yiyecekler yememeli (yiyeceklere her insanın toleransı fark eder)

    • Süt ve ürünleri tolere edebilecek miktarda tüketilmeli. (Laktaz eksikliği olanlar sadece yarım bardak süt yada yoğurdu tolere ederler)

    • Diyet ürünleri, sorbitol, mannitol benzer biçimde diabetik ürünleri içeren yiyecekle, şekersiz (tatlandırıcı ile yapılma) sakız ve tatlılar fazla tüketilmemeli.

    • Aktive kömür (karbon) tablet veya kapsüller kullanılabilir. Bunlar geniş yüzeylerinde gaz toplarlar. (Kömür, dışkıya siyah renk verir, aktive karbon ilaç olarak eczanelerde satılır)

Doktora Başvurma Zamanı

Karnınızda şiddetli, uzun süren ve tekrarlayan bir ağrı, özellikle de bulantı, kusma, kanama, kg kaybı ya da ateş mevcut ise, doktorunuzu arayın. Ayrıca, gaz ya da gaza bağlı şikâyetleriniz normal hayatınızı sürdürmenize mani oluyorsa, doktorunuzla görüşün. Olguların çoğunda tedavi, sorunu hafifletmekte veya ortadan kaldırmaktadır.

Aşırı Gaz Durumlarında Hatırlanması Gerekenler

    • Her bireyin hazım kanalında gaz doğar.

    • Geğirme, aşırı şişkinlik ve gaz çıkarma sorunlarıyla ile müracaat eden hasta sayısı oldukca fazladır. Bu sıkıntı can sıkıcı olmakla birlikte, genellikle zararsız ve önlenebilir bir sorundur.

    • Mide bağırsak kanalındaki gaz iki kaynak ile doğar. Biri yutulan hava diğeri ise bağırsakta bulunan zararsız mikroorganizmaların gıda artıklarından oluşturduğu gazdır.

    • Birçok besin gaz sıkıntısına niçin olabilir.

    • En bariz emaresi geğirme ve karın ağrısıdır. Anca unutulmamalıdır ki başka birtakım hazım sistemi hastalıklarında da (IBH) aynı emareleri verebilmektedir.

    • Sizi rahatsız eden bir vaziyet söz konusu olduğunda doktorunuzla görüşünüz