Bağırsak gazı neden olur?

Bağırsak gazı niçin olur?

    • Sağlıklı bir erişkinin sindirim sisteminde sabit olarak 30-200 cc civarında gaz bulunduğu ve günde yaklaşık 700 cc gaz çıkarttığı belirlenmiştir.

    • Bağırsak gazı bileşiminde azot (N2), oksijen (O2), karbondioksit (CO2), hidrojen (H2) ve metan gazı (CH4) bulunur. Bu gazlar sıklıkla kalın bağırsağa ulaşan, sindirilmemiş gıdalar tarafından üretilirler ve bağırsak içi tazyik 200 mm Hg’ya dek çıkar.

    • Her sağlıklı bireyin 24 saat içinde yaklaşık olarak 15-20 kere makat yolu ile (yellenme) gaz çıkarttığı ve liften fakir beslenenlerin günde ortalama 215 ml ve liften zengin beslenenlerin ise yaklaşık 705 ml gaz çıkarttığı saptanmıştır.

    • Bağırsak gazları aslına bakarsak kokusuzdur, ancak bağırsakta bazı bakterilerin üremesi ile hidrojen sülfür (H2S) üretimi olur ve bağırsak gazına çürük yumurta şeklinde kötü bir koku verir.

Bağırsakta gaz artışı neden olur?

Geğirmeye karşın karında huzursuzluk veya karın şişkinliği devam ederse, bu karın boşluğu arasında bir sorun olduğuna işaret eder. Kişi karın gazını, geğirme yolu ile üstten yada alttan makat yolu ile (yellenme) çıkartır. Bağırsakta aşırı gaz; gıdaların süratli veya yeterince çiğnemeden, yada iyi sindirmeden yenilmesi yada ince bağırsak yada kalın bağırsaktaki bakteri üretiminde artış cevabında meydana gelir. Kabızlık sebebiyle fazla oranda lifli gıdaların tüketimi de karında şişkinliğe niçin olabilir, sadece bağırsak gazlarında artışa niçin olmaz. Karında aşırı gaz olması, kişileri toplumsal olarak ciddi biçimde etkileyen ve yaşamlarını kısıtlayabilen bir durumdur. Bu kişilerin büyük çoğunluğunda; geğirme, yellenme veya gaz ilaçlarının alınmasına karşın yakınmaların devam etmiş olduğu gözlenmektedir. Adet öncesi dönemlerde, hanımlarda bağırsak gazının arttığı tanınmaktadır. Bağırsakta aşırı gaz durumu sadece burundan ince bağırsağın başlangıç kısmına (jejunum) ilerletilen bir sonda yardımı ile alınan 1 ml bağırsak sıvısı örneğinde 10.000’den fazla bakteri bulunması ile bilimsel olarak kanıtlanabilir.


Bağırsakta aşırı gaz hangi durumlarla karışabilir?

    • Kronik kabızlık

    • Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)

    • Hava yutma

    • Aşırı iştahsızlık hastalığı (anoreksi)

    • Şişmanlık

    • Karında sıvı toplanması (karaciğer, böbrek veya kalp rahatsızlıklarında)

    • Sindirim sistemi tümörleri

    • Büyüyen organlar (dalak, karaciğer, vb.)

    • Bağırsak tıkanıklığı

    • Laktoz, fruktoz, sorbitol tahammülsüzlüğü (intoleransı)

    • Pelvik taban sorunları

Bağırsakta bakteri artışı neden olur?

Gıdalar ile aldığımız yağ, karbonhidrat, protein, vitamin ve mineraller ince bağırsakta emilir ve bu noktada bir aksama olursa bu maddelerde eksiklik olabilir. Sağlıklı kişilerin bağırsaklarında 500’ten fazla sayıda farklı mikrobun (bakteri) yer aldığı belirlenmiştir. Bağırsak bakterilerinde aşırı artış olması durumunda özellikle yağ ve karbonhidrat emilimi bozulmaktadır. Tatlı ve nişastalı gıdalar, yakınmaların artmasına niçin olabilir. Amerika’de kronik ishali olan şeker hastalarında (diyabet) % 40 oranında aşırı oranda bağırsak bakterisi olduğu belirlenmiştir. Hart ve ark. 2002 yılında gerçekleştirdikleri çalışmalarında, şiddetli bağırsak enfeksiyonlarında mikrop (bakteri) sayısının 1014’e dek çıkabildiğini ve böylelikle insan vücudundaki toplam hücre sayısını bile aşabildiği belirlenmiştir.


Bağırsakta bakteri artışı hangi belirtileri gösterir?

    • Yemeklerden sonra karında aşırı şişkinlik

    • Karın ağrısı

    • Kronik ishal

    • Kabızlık

    • Yumuşak ve kötü kokulu dışkı

    • Halsizlik

    • Kansızlık (bağırsakta emilim bozukluğuna bağlı B12 eksikliği nedeniyle)

    • Depresyon

    • Duruş bozukluğu (karına veya öne doğru eğilme)

    • Beslenme eksikliği

    • Kilo kaybı

    • Sümüksü dışkılama (mukus)

    • Karın şişkinliğinin karbonhidrat, lif ve şeker alımı ile kötüleşmesi

Bağırsakta aşırı gaz varlığında hangi tetkikler yapılır?

    • Direkt karın grafisi

    • Gastroskopi

    • Sigmoidoskopi

    • Kolonoskopi

    • Enteroklizis

    • Mide deşarj tarihi

    • Kalın bağırsak geçiş tarihi

    • Ultrasonografi

    • Bilgisayarlı tomografi

    • Emilim testleri (laktoz, fruktoz, sorbitol vb.)

    • Hidrojen / metan soluk testi

Kötü kokulu gaz çıkartma neden olur?

Kötü kokulu gaz çıkartma ile gaz çıkartmada artış olması içinde ayırım yapmak gerekir. Kötü kokulu gaz çıkartma (yellenme) nedenleri:

    • Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)

    • Kalın bağırsakta irin (enfeksiyöz kolit)

    • İltihabi bağırsak hastalığı

    • Bağırsakta emilim bozukluğu (malabzorpsiyon)

    • Çölyak hastalığı

Kötü kokulu gaz çıkartma birkaç gün içinde düzelirse ön planda kalın bağırsakta bir iltihabi durum düşünülür. Ancak, kötü kokulu gaz çıkartmanın aylardır devam ediyor olması, altta yatan bir soruna işaret eder. Bu durumda, sigmoidoskopi, kolonoskopi, Çölyak hastalığını araştırmak için birtakım kan tetkikleri, soluk testi, ince bağırsaktan sıvı örneği alınması gibi çeşitli tetkikler yapılır. Bu tür bir sorun varlığında bir Gastroenteroloji Uzmanı’na başvurmakta yarar vardır.


Bağırsaktaki gazı çıkışı neden engellenir?

Yemek borusu ile makat arasında, hazım sisteminin herhangi bir noktasında gazın akışı engellenebilir. Bu akışın herhangi bir nedenle engellenmesi ile gaz ve sıvıların birikmesi sonucunda karın şişkinliği ve karında gerginlik (distansiyon) olur. Bu tıkanıklık ilerlerse bağırsak düğümlenmesi yada bağırsak tıkanıklığına yol açabilir. Bazı hastalıklarda bağırsakta gaz çıkışı gecikebilir.

    • Yağlı gıdaların fazla tüketimi

    • Kronik kabızlık

    • Dışkının taşlaşması (fekal impaksiyon)

    • Şeker hastalığı (Diyabet)

    • İrritabıl bağırsak sendromu (İBS)

Bağırsakta gaza niçin olan hastalıklar

    • Laktoz tahammülsüzlüğü

    • Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)

    • Dumping sendromu

    • Çölyak hastalığı

    • Pankreatit

    • İltihabi bağırsak hastalığı

    • Şeker hastalığı (diyabet)

    • Yeme bozuklukları

    • Reflü hastalığı

    • Bağırsak düğümlenmesi

    • Mide ülseri

Bağırsaktaki gaz fazlalığı nasıl önlenebilir?

Diyet

    • Alınan besin miktarını azaltmak ve öğün sayısını arttırmak fayda sağlar.

    • Laktoz, fruktoz ve sorbitol şeklinde şekerlere karşı tahammülsüzlük var ise bunların kullanımından kaçınmalıdır.

    • Laktozsuz süt tüketimi aşırı gazın üretilmesini engeller.

    • Yoğurtta birtakım bakteriler ile laktoz parçalandığından, karın şişkinliği daha azca görülür.  

    • Fasulye, mercimek, lahana, karnabahar, brokoli, Brüksel lahanası, soğan, kepekli ekmek, havuç, kayısı ve kuru erik tüketimi bazı kişilerde aşırı gaza niçin olabilir.

    • Gazlı içecekler, soda ve bira gibi içeceklerden kaçınmak faydalı olur.

    • Çölyak hastalarında glutensiz rejim müsait olur.

İlaçlar

    • Simetikon

    • Aktif kömür

    • Sindirim sistemi hareketlerini arttıran (prokinetik) ilaçlar: neostigmin, cisaprid, domperidon, metoklopropamid, tegaserod, eritromisin

    • Düz kasları gevşeten ilaçlar (antispazmodik): mebeverin, otilonyum, trimebutin, vb.

    • Probiyotikler: canlı bazı yararlı mikropların (bakteri) takviye olarak alınmasıdır. Bunlar arasında; Laktobasillus asidofilus, Bifidobakteryum laktis, Bifidobakteryum infantis, vb. Sayılabilir. Probiyotikler vücut için zararı olan olabilen Listeria monocytogenes, Escherischia coli, Yersinia enterolytica, Enterobacter cloacae ve Enterococcus faecalis isimli bağırsak mikroplarına (bakteri) karşı etkilidir ve bu duruma ‘’antibakteryel etki’’ adı verilir.

    • Bazı antibiyotikler: rifaksimin

    • Ozmotik laksatifler: Magnezyum hidroksit, magnezyum sitrat, magnezyum sülfat, sodyum fosfat, sodyum sülfat, laktuloz, sorbitol, gliserin suppozituvarlar)

    • Klor kanal aktivatörleri: lubiproston, linaclotid

    • Trisiklik antidepresanlar: amitriptilin, desipramin, doksepin, imipramin, klomipramin, nortriptilin, opipramol, protriptilin, trimipramin